EN
MENU
Powrót
Ikebana - Japońska sztuka układania kwiatów

Kategoria:

Kultura japońska

IKEBANA, CZYLI JAPOŃSKA SZTUKA UKŁADANIA KWIATÓW

Równowaga, harmonia, piękno – Ikebana to więcej, niż technika układania kwiatów. To pełna mistyki i duchowości sztuka, w której człowiek jednoczy się z naturą, oddając jej hołd precyzją roślinnych kompozycji.

Japońska kompozycja kwiatowa

W zachodniej kulturze Ikebana funkcjonuje zwykle jako japońska sztuka układania kwiatów. Określenie to nie oddaje jednak w pełni symbolicznego charakteru azjatyckiej tradycji, która łączy w sobie estetyczną wrażliwość, przyrodniczą wiedzę i poszukiwanie łączności z mistycznym światem przyrody. Jej istotą są nie tylko materialne dzieła roślinnego rzemiosła, ale również – a może przede wszystkim – sam proces ich powstawania. Poprzez czas poświęcany na staranny dobór rozmiarów, barw i kształtów, ikebana staje się formą medytacji nad naturalnym cyklem życia, pór roku, przemijaniem i kruchością ludzkiego istnienia.

Historia Ikebany

Ikebana to jedna z gałęzi japońskiej sztuki, na przykładzie której obserwować można oryginalność i wyjątkowość, rozwijającej się w wyspiarskiej izolacji kultury. Jej historia zaczyna się ok. VI w n.e. wraz z wprowadzeniem do Japonii buddyzmu. Choć źródeł Ikebany szukać należy właśnie w ojczyźnie Buddy, w kształtowanej przez wieki praktyce trudno odnaleźć wpływy innych azjatyckich kultur. Przez kolejne stulecia japońscy mnisi pielęgnowali kwiecistą tradycję i kierując się własną intuicją umożliwili jej naturalny rozwój. Uporządkowaniem florystycznej wiedzy Japończyków zajął się dopiero Senkei Ikenobou, XV-wieczny buddyjski kapłan, nazywany prekursorem Ikebany, uznawanej oficjalnie za dziedzinę sztuki. Założona przez niego szkoła – Ikenobō-ryū – od czterdziestu pięciu pokoleń kształci kolejnych mistrzów kwiatowych kompozycji w stylu rikka – najbardziej klasycznym i najstarszym ze stylów ikebany.

Ikebany kwiatowe

Struktura każdego z tradycyjnych florystycznych dzieł opiera się na trzech podstawowych liniach Yakueda: Soe, Tai i Shin, które symbolizują odpowiednio niebo, ziemię oraz człowieka. Właściwe dopasowanie i zrównoważenie elementów konstrukcji stanowi metaforę harmonii człowieka z naturą, na której bazować powinno zarówno piękno kwiatowych kompozycji, jak i wartość ludzkiego życia.

Style Ikebany

Rikka - czyli „stojące kwiaty”. Podstawowy i najstarszy styl ikebany, zdobiący początkowo buddyjskie świątynie oraz bogate wnętrza cesarskich dworów, wykorzystywany jest dziś najchętniej z okazji ważnych uroczystości, takich jak japoński Nowy Rok. Wiąże się to z oficjalnym i bardzo rygorystycznym charakterem rikka oraz ich pokaźnym rozmiarem – wysokość klasycznych kompozycji może sięgać nawet 1,5 m. Najczęściej powstają z połączenia sosny, cyprysu oraz cedru, które uzupełniane są chryzantemami i bambusem. Poszczególne elementy układane są w wysokich, wąskich naczyniach, które mają tworzyć iluzję łączącego je wspólnego pnia. Naczelną zasadą stworzonego przez Ikenobo stylu jest symetria.

Seika lub shoka. Kolejny klasyczny styl, którego podstawą jest trójkąt, tworzony z wierzchołków głównych elementów ikebany. Do powstających w niskich wazonach kompozycji używane są zwykle lilie, róże oraz aspidistry. Seika mogą być tworzone z jednego (isshuike), dwóch (nishuike) lub trzech (sanshuike) gatunków roślin.

Moribana – dosłownie, „nagromadzenie kwiatów”, to styl, który skupia się na naturalnym pięknie roślin. Niewielkie kompozycje, zdobiące zwykle stoły i półki, wykonywane są najczęściej z mieczyków, gerber, chryzantem i lilii, których łodygi doskonale nadają się do wpinania w kenzan – kolczastą płytkę wkładaną na dno wazonu. Moribana określa ściśle długość oraz kierunek nachylenia kwiatów, przez co ich układanie jest dość skomplikowane i czasochłonne. Ze względu na zróżnicowanie form, styl ten dzieli się na cztery klasy: pionową (odmiana A), poziomą (B), kaskadową (C) oraz występująca w dwóch wersjach klasę D. Wśród nich szczególnie wyróżnia się właśnie ostatnia odmiana maribany. Powstające według jej reguł kompozycje przypominają miniaturowe krajobrazy przedstawiające „naturalną scenerię” lub – uzyskiwane dzięki umieszczanym na dnie naczynia lusterkom – „odbicie w wodzie”.

Heika – ten klasyczny styl, w przeciwieństwie do moribany, wykorzystuje głównie wysokie, podłużne wazony, które gwarantują stabilność smukłych kompozycji. Podobnie jak opisana wcześniej odmiana, heika wyróżnia cztery podkategorie. Pierwsza z nich (odmiana A) to pionowe konstrukcje z chryzantem. Druga (B) – pochylające się do przodu kompozycje z astrów. Heika typu C tworzy się przede wszystkim z lilii, kalii, róż, peonii i tulipanów, które skośnie przechylają się do tyłu. Układane kaskadowo białe i żółte kwiaty akacji, są natomiast charakterystyczne dla heika typu D.

Ikebana to nie tylko zachwycająca precyzją, wielowiekowa tradycja, ale wciąż żywa i rozwijająca się dziedzina sztuki. Obok klasycznych, wysoce sformalizowanych stylów, kształtuje kolejne, współczesne nurty florystycznego rzemiosła. Wśród powstałych po 1930 r. nowoczesnych odmian ikebany wyróżnić można m.in. jiyubana, morimono, kakebana, zeneika, jiyuka czy gigant. Charakteryzują się przede wszystkim większą swobodą w doborze materiałów, form i rozmiarów. Choć wydają się coraz bardziej odbiegać od dzieł tradycyjnej ikebany, są dowodem na to, że poszukiwanie harmonii ze światem roślin nieustannie intryguje twórczą naturę człowieka i stanowi niewyczerpane źródło inspiracji dla jego artystycznych przedsięwzięć.

Oceń artykuł:
1 2 3 4 5
Średnia ocena: 4.8 Liczba głosów: 4
Masz pytanie związane z konkursem lub chcesz zgłosić problem? Napisz do nas!
* pole obowiązkowe
Uprzejmie informujemy, że dane osobowe podane w powyższym formularzu będą wykorzystane wyłącznie do udzielenia odpowiedzi przez AJINOMOTO POLAND Sp. z o.o. na niniejszą akcję konkursową.
zamknij
zamknij Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.